Zwiększanie wielkości mięśnia poprzez podział włókien - czy istnieje?




Jakiem kończyłem AWF w Poznaniu nie kojarzę by podczas zajęć akademickich (2003 - 2008 ;-) słyszał, że liczba włókien mięśniowych może ulec zwiększeniu. A byłem uważnym studentem. Nauczano wtedy też, że siła może ulec poprawie głównie przez zwiększenie przekroju poprzecznego mięśnia (interesująca neurobiologia powoli już mówiła o dużej roli w "maksie" rekrutacji włókien fast-twitch, ale o tej roli ukł. nerwowego zapomnieli wspomnieć!!!). A jakby zwiększyć liczbę włókien mięśniowych i potem treningiem podbić moc? Jednak na razie za wiele o tym pierwszym zjawisku nie wiadomo. Skrót fascynującego dla mnie badania poniżej.


Pierwsze badania dotyczące hiperplazji (wzrost liczby włókien) mięśniowej sięgają choćby roku 1986 i obserwacji Taylora i Wilkinsona (1). Wtedy liczne badania pośrednio wskazywały na hipertrofię (patrz wzrost wielkości/przekroju) i hiperplazję z powodu zmian wysiłkowych mięśni. Z powodu trudności metodologicznych badań na ludziach badacze odnaleźli trzy mechanizmy zwiększania liczby włókien u zwierząt. Mimo wszystko przyczepiono się, że taki wzrost mógł być spowodowany działaniem komórek satelitarnych. Oczywiście badania trwały... aż między innymi pojawiły się obserwacje Li, Zxou i wsp (2), oczywiście na myszach. O ile liczba włókien mm. najdłuższego grzbietu, brzuchatego łydki czy prostego brzucha nie ulegała zmianie i była zdeterminowana embrionalnie, w mm. piszczelowym przednim i prostowniku długim palców tydzień po urodzeniu zauważono większą ich liczbę. Oczywiście istotnie nie było to spowodowane wysiłkiem a udowodniło na pewno inną "rozwojowość" mięśni.

W końcu w 2019 r. pojawił się przegląd Muracha, Dungana i wsp. (3), mówiący o wyraźnych dowodach na rozdzielanie się i hiperplazję włókien mięśniowych w połączeniu ze wzrostem mięśni z powodu wysiłku fizycznego i mechanicznego obciążenia. Wyróżniono trzy modele zwierzęcej hiperplazji: pasywny stretching, ablację synergistów i bieganie na bieżni. Pierwszy mechanizm dotyczył dociążanego rozciągania mięśni u ptaków. Drugi wymuszano poprzez wycięcie jednego mięśnia z grupy innych współpracujących, przez co codzienne, proste aktywności musiały wykonywać normalnie później rekrutujące się włókna mięśni pozostałych. Trzeci model, podobny fizjologicznie do drugiego, polegał na progresywnie dociążanym bieganiu w kółku (zapewne myszy - przyp. aut.). Był to najmniej ingerujący "tkankowo" i obciążający mechanicznie mechanizm a co ciekawe zadziałał. W stosunku do podobnych badań u ludzi w cytowanym przeglądzie Murach i Dungan przytaczają obserwacje dotyczące doświadczonych kulturystów, powerlifterów i nietrenujących; gdzie liczba włókien mięśniowych u tych pierwszych (w stosunku do nietrenujących!) była niekiedy większa a u tych drugich znajdowano rozdzielające się włókna.

Mimo dowodów na hiperplazję i rozszczep włókien mięśniowych z powodu wysiłku fizycznego u zwierząt póki co naukowcy niestety nie są w stanie powiedzieć czy jest tego przyczyną wzrost całego mięśnia czy to tylko efekt procesu niszczenia i regeneracji/odbudowy całej tkanki. W przypadku przytaczanych badań na ludziach dochodzą jeszcze czynniki genetyczne (kulturystów nie badano przed podjęciem treningu) czy stosowanie sterydów anabolicznych.  Trzeba czekać na kolejne doniesienia naukowe...



Piśmiennictwo:

1. Exercise-Induced Skeletal Muscle Growth Hypertrophy or Hyperplasia?, N. A. S. Taylor, JH. F. G. Wilkinson, Sports medicine 1986, DOI:10.2165/00007256-198603030-00003

2. Not all the number of skeletal muscle fibers is determined prenatally, M. Li, X. Zhou et all, BMC Developmental Biology 2015, DOI:10.1186/s12861-015-0091-8

3. Muscle Fiber Splitting Is a Physiological Response to Extreme Loading in Animals, A. K. Murach, C. M. Dungan et all, Exercise and Sports Sciences Reviews, 47(2), 108-115.


grafika: wikipedia.com.pl


Łukasz Murawski

Biegający już od ponad dekady, triatlonujący dopiero od blisko połowy tego czasu, trener przygotowania motorycznego/masażysta, ciągle szukający odpowiedzi na nowe pytania odnośnie funkcjonowania ciała człowieka.

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza