Co ważniejsze - wydajne serce i płuca, mięśnie, powięź czy układ nerwowy?



Organizm sportowca amatora i stuprocentowego wyczynowca często wizualnie nie różni się wcale. Ponad 650 mięśni (1różna liczba w zależności od typologii-przyp. aut.), 206 kości (2) i dokładnie te same trakty nerwowe potwierdzają podobieństwo. Żadna literatura morfologicznie nie różnicuje tej optymalnej biodynamicznej struktury stworzonej do szybkiego biegania, silnego pchnięcia kulą czy też zwykłego "biurowania" i robienia zakupów. Fakt, ogromną różnicą funkcjonalną jest zdolność do ponoszenia większych obciążeń treningowych czy generowania wyższej mocy w trakcie aktywności. W perspektywie sportowca amatora warto zastanowić się nad tym co tak naprawdę czyni taką dysproporcję i na jaką część układu ruchu zwrócić uwagę przede wszystkim. Albo odwracając i bardzo upraszczając pytanie" "Która komponenta jest ważniejsza?"

Układ ruchu człowieka według aktualnych szerszych definicji (3) to współdziałające ze sobą w poruszaniu się ciała człowieka i jego segmentów układy: krwionośny (sercowo-naczyniowy), oddechowy, hormonalny (wewnątrzwydzielniczy), powłokowy, nerwowy i mięśniowo - szkieletowy.  Z racji uproszczenia tekstu zignorujemy układ hormonalny i szkieletowy. Pierwszy, mający ogromny wpływ na parametry psychofizyczne jest skutecznie wykorzystywany w sporcie wyczynowym. Optymalne funkcjonowanie każdego z komponentów układu ruchu jest zależne właśnie od niego (2). Z drugiej jednak strony amator, częściej niedomagający w bezpośrednio związanych z ruchem systemach, "wyrównując" gospodarkę hormonalną raczej nie nadrobi wiele. Z kolei, drugi, układ szkieletowy, stanowiący wspierające każdą aktywność rusztowanie, jest strukturalnie i funkcjonalnie zależny od pozostałych układów, które stymulują go by zwiększał sztywność i transmitował wytworzoną siłę na sąsiedni segment, podłoże czy sprzęt sportowy (4). W domyśle możemy traktować jego optymalne działanie jako wypadkową skuteczniej funkcjonującej reszty.

Z punktu widzenia teorii sportu a dalej szukając uproszczeń możemy ujednolicić system powłokowy i mięśniowy w badany już od kilku dekad system mięśniowo - powięziowy. Pomijamy w ten sposób co prawda skórę, będącą istotnym elementem w termoregulacji, jednak zwiększamy ważność powięzi, leżącej także w tkance podskórnej, a przede wwszystkim tworzącej z każdym mięśniem nierozerwalny duet (4, 5, 6). Zresztą podobnie jest z układem nerwowym, który współtworzy z mięśniami jednostkę motoryczną ergonomizując niejako ich pracę. Konieczna w szerszej analizie obecność układu sercowo - naczyniowego jest już oczywista. W przypadku sportów wytrzymałościowych, walki czy zespołowych podobnie jest z układem oddechowym. Możemy go zatem ujednolicić funkcjonalnie w układ krążeniowo - oddechowy.  Podsumowując wśród ważniejszych komponentów układu ruchu wyróżnimy system mięśniowo - powięziowy, nerwowy i krążeniowo - oddechowy (w domyśle dla tych bardziej zaawansowanych sportowców także hormonalny - patrz wyżej).



Porównując do klasycznej "triady treningowej" występującej w naukach o sporcie, tj. siły mięśniowej, treningu sercowo - naczyniowego i koordynacji nerwowo - mięśniowej (5) w naszej analizie poszerzamy ją o niedocenianą powieź. Ta nieznana zwykłemu Kowalskiemu struktura ciała ludzkiego klasyfikowana jest jako tkanka łączna właściwa (6). Pod jej pojęciem rozumie się okostną (!), onerwie (!), oponę twardą, struktury krążków międzykręgowych, tkankę oplatającą narządy trzewne, stawy (!) i tworzącą oskrzela (4, chcąc uzyskać więcej danych zapraszam do mojego wcześniejszego tekstu tutaj). Z naszego treningowego punktu widzenia najważniejsza jest jednak jej funkcja ruchowa związana z bezpośrednim anatomicznym oplataniem, rozdzielaniem na części i łączeniem w łańcuchy kinematyczne tkanki mięśniowej (4, 5, 6). Biorąc pod uwagę to "osiatkowanie" mięśnia niekurczliwą, aczkolwiek bardzo elastyczną, tkanką łączną zdolną do gromadzenia energii, współpraca w tym układzie z kurczliwym włóknem mięśniowym pozwala na ogrom możliwości ruchowych. R. Schleip opisuje ten "efekt katapulty" w przykładzie łucznika, którego mięsnie naprężają cięciwę i gromadza w niej energię. Po usunięciu tej siły struktury kolagenowe powięzi (lub cięciwa) nadają obiektowi (strzale) przyspieszenie w pożądanym kierunku (4). Im większe napięcie wstępne tym większe nagromadzenie energii i większe jej oddanie - patrz dalszy skok, silniejszy rzut czy szybszy bieg (1, 5). By taki optymalny transfer energii poprzez szeregowo uporządkowane elastyczne komponenty (ścięgna, włókna mięśniowe, mostki poprzeczne miozyny) miał miejsce potrzebna jest anatomiczna adaptacja układu mięśniowo - powięziowego ze szczególnym uwzględnieniem równoległych elastycznych komponentów (np. więzadeł) i innych kolagenowych struktur budujących stabilność układu kinematycznego i chroniących przed kontuzją (1). Anatomiczna adaptacja to nic innego jak trening wzmacniający...

...jednak ten aspekt układu ruchu rozwinięmy w kolejnej części tekstu już niebawem.



Piśmiennictwo:

1. Periodization training for sports, T. Bompa, C. Buzzichielli, III edition, Human Kinetics 2015
2. wikipedia.org
3. What is The Movement System And Why Is It Important, M. L. Voight, B. J. Hoogenboom, Int J Sports Phys Ther. 2017 Feb; 12(1): 1–2.
4. Powięź. Badanie, profilaktyka i terapia dysfunkcji sieci powięziowej, R. Schleip, Elsevier Urban & Partner, I wydanie, Wrocław 2014.
5. Powięź. Sport i aktywność ruchowa, R. Schleip, A. Baker, Edra Urban & Partner, I wydanie, Wrocław 2017
6. Atlas funkcjonalny układu powięziowego człowieka, C. Stecco, WSEiT, Poznań 2016

Grafika:

1. What is The Movement System And Why Is It Important, M. L. Voight, B. J. Hoogenboom, Int J Sports Phys Ther. 2017 Feb; 12(1): 1–2.
2. Training principles for fascial connective tissues: Scientific foundation and suggested practical applications, R. Schleip, D. G. Muller, Journal of Bodywork and Movement Therapies (2012) xx, 1-13


Łukasz Murawski
Łukasz Murawski

Biegający już od ponad dekady, triatlonujący dopiero od blisko połowy tego czasu, trener przygotowania motorycznego/masażysta, ciągle szukający odpowiedzi na nowe pytania odnośnie funkcjonowania ciała człowieka.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz